คำขวัญ :

" วังนารายณ์คู่บ้าน ศาลพระกาฬคู่เมือง ปรางค์สามยอดลือเลื่อง
เมืองแห่งดินสอพอง แผ่นดินทองสมเด็จพระนารายณ์ "

ประวัติ :
ลพบุรี เป็นเมืองเก่าแก่ที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงสมัยปัจจุบัน เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12 ลพบุรีรู้จักกันในชื่อว่า “ละโว้” หรือ “ลวะปุระ” เป็นเมืองที่มีความสำคัญทางฝั่งตะวันออกของลุ่มน้ำเจ้าพระยา มีการคมนาคมได้ทั้งทางบกและทางน้ำ ทำให้เมืองลพบุรีเป็นเมืองท่าสำคัญในการติดต่อค้าขายกับต่างประเทศ และยังเป็นเมืองศูนย์กลางทางพุทธศาสนาอีกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการที่ได้ติดต่อกับอาณาจักรกัมพูชา ซึ่งเป็นศูนย์กลางแห่งอำนาจที่สำคัญในขณะนั้น ทำให้รับเอาศิลปวัฒนธรรมของอาณาจักรกัมพูชาเข้ามามากมาย จนทำให้ลพบุรีกลายเป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรืองกว่าเมืองอื่นๆ ที่อยู่ในเขตลุ่มน้ำเจ้าพระยา

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ลพบุรีมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านที่สำคัญ ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ จนถึงสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เมืองลพบุรีถูกลดฐานะลงเป็นเมืองจัตวา และซบเซาลงเรื่อยๆ จนกระทั่งถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ลพบุรีกลับมามีบทบาทโดดเด่นอีกครั้ง โดยเป็นเสมือน “ ราชธานีแห่งที่ 2 ” เนื่องจากสมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงเสด็จมาประทับที่เมืองลพบุรี เพื่อว่าราชการในแต่ละปีถึง 8-9 เดือน จึงทำให้ลพบุรีในสมัยนั้นมีความเจริญรุ่งเรืองทั้งทางด้านสถาปัตยกรรม ด้านสาธารณูปโภค และเป็นเมืองสำคัญในการปกครอง จนกระทั่งสิ้นสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ลพบุรีถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งจนเกือบมีสภาพเป็นเมืองร้าง

ลพบุรีกลับมามีบทบาทอีกครั้งในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยพระองค์ทรงให้ความสนใจเมืองลพบุรีมาก ทรงโปรดฯ ให้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์พระราชวัง ซึ่งเคยเป็นที่ประทับของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และพระราชทานชื่อว่า “พระนารายณ์ราชนิเวศน์”

ในสมัย จอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี ได้พัฒนาจังหวัดลพบุรีให้เป็นเมืองศูนย์กลางทางการทหาร และมีการวางผังเมืองใหม่ โดยย้ายศาลากลางจังหวัดจากบริเวณพระนารายณ์ราชนิเวศน์มายังสถานที่ตั้งในปัจจุบัน

อาณาเขต :

ลพบุรี อยู่ห่างกรุงเทพฯ ๑๕๓ กิโลเมตร เนื้อที่ทั้งหมด ๖,๑๙๙ ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครอง ออกเป็น ๙ อำเภอกับ ๒ กิ่งอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองลพบุรี อำเภอโคกสำโรง อำเภอบ้านหมี่ อำเภอชัยบาล อำเภอท่าวุ้ง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอท่าหลวงอำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ กิ่งอำเภอลำสนธิ และกิ่งอำเภอหนองม่วง

แหล่งท่องเที่ยว :

แหล่งท่องเที่ยวอำเภอเมือง
อ่างเก็บน้ำหรือถังเก็บน้ำประปา	หมู่บ้านดินสอพอง	สวนสัตว์พระแก้วลพบุรี	พิพิธภัณฑ์เรือพื้นบ้าน
วัดยาง ณ รังสี	พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์	ทิมดาบ	หมู่ตึกพระประเทียบ
หมู่พระที่นั่งพิมานมงกุฎ	โรงช้างหลวง	หมู่ตึก 12 ท้องพระคลัง	ตึกพระเจ้าเหา
ตึกรับรองแขกเมือง	พระที่นั่งสุทธาสวรรค์	พระที่นั่งจันทรพิศาล	พระที่นั่งดุสิตสวรรค์ธัญญมหาปราสาท
พระนายรายณ์ราชนิเวสน์	บ้านหลวงรับราชทูต (บ้านวิชาเยนทร์)	วัดเสาธงทอง	วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
วัดสันเปาโล	วัดนครโกษา	เทวสถานปรางค์แขก	วัดมรีชลขัณฑ์
พระปรางค์สามยอด	ศาลพระกาฬ	พระที่นั่งไกรสรสีหราช หรือ พระท	สระแก้ว
อนุสาวรีย์สมเด็จพระนารายณ์มหาราช

แหล่งท่องเที่ยวอำเภอบ้านหมี่
ทุ่งทานตะวัน	บ้านกล้วย	ปรางค์นางผมหอม	วัดไลย์
วัดกัทลีพนาราม(วัดบ้านกล้วย)	วัดเขาวงกต	วัดธรรมิการามหรือวัดค้างคาว	น้ำตกแสนดี
เขาวงพระจันทร์	เขาสมอคอน	สวนรุขชาติน้ำตกวังก้านเหลือง

แหล่งท่องเที่ยวอำเภอโคกสำโรง
ปรางค์นางผมหอม	น้ำตกแสนดี	เขาวงพระจันทร์	สวนรุขชาติน้ำตกวังก้านเหลือง

แหล่งท่องเที่ยวอำเภอพัฒนานิคม
ทุ่งทานตะวัน