ทะเลอันดามันเป็นพื้นที่สำคัญของงานอนุรักษ์ระบบนิเวศของปะการัง เพราะมีความหลากหลายของชนิดปะการังมากที่สุดในโลก และยังเป็นแหล่งอาศัยของปลาแนวปะการังอย่างน้อย 600 ชนิด ใน 22 สายพันธุ์

     นอกจากทัศนียภาพอันงดงามของ “ไข่มุกแห่งอันดามัน” แล้ว ชายหาดของไทยแถบทะเลอันดามันนี้ยังเป็นแหล่งหากินและจุดวางไข่ของเต่าทะเลอีกด้วย เช่นที่หมู่เกาะสิมิลัน หมู่เกาะพระทอง หาดไม้ขาวที่จังหวัดภูเก็ต หาดไม้เมืองที่จังหวัดพังงา เป็นต้น นอกจากจะมีแนวปะการัง ชายฝั่งทะเลที่สำคัญ และเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในทะเลแล้ว พื้นที่แถบนี้ยังอุดมไปด้วยหญ้าทะเล และป่าโกงกางอีกด้วย

     ผมมีโอกาสได้ไปเยือนหมู่เกาะสุรินทร์เป็นเวลา 2 สัปดาห์ ในช่วงต้นเดือนธันวาคมปีที่แล้ว ซึ่งเป็นช่วงที่เปิดรับนักท่องเที่ยวอีกครั้ง (หมู่เกาะสุรินทร์จะปิดตั้งแต่เดือนพฤษภาคม-พฤศจิกายน ทุกปี เพราะสภาพอากาศและคลื่นลมแรงอาจก่อให้เกิดอันตรายแก่นักท่องเที่ยวได้)

     เรือเร็วขนาด 35 ที่นั่ง ขับเคลื่อนด้วยความเร็ว 60 กิโลเมตรต่อชั่วโมง นำผู้โดยสารออกจากท่าเรือคุระบุรีไปยังหมู่เกาะสุรินทร์ด้วยเวลาเพียง 1 ชั่วโมงเศษๆ ตลอดทางจะเห็นเรือมากมายที่นำนักท่องเที่ยวไปยังแหล่งดำน้ำ “กองหินริเชลิว” ที่โด่งดังไปทั่วโลก เพื่อการค้นหาฉลามวาฬอันเลื่องชื่อ

     ตลอดการเดินทาง พวกเราชุ่มฉ่ำไปด้วยละอองน้ำทะเล และสายลม ที่มาทักทาย แล้วรางวัลที่เราได้จากการนั่งโต้ลมอยู่ทางหัวเรือมาทั้งชั่วโมงก็คือ ความสวยงามของหาดทรายขาว และทะเลสีเข้มแห่งหมู่เกาะสุรินทร์ หมู่เกาะแห่งนี้ประกอบด้วย 5 เกาะ โดยเกาะเหนือและเกาะใต้จะมีขนาดใหญ่ที่สุด ที่ทำการของอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่อ่าว “ช่องขาด” บนเกาะเหนือ มีที่พัก (บังกะโล หรือ เต็นท์) ไว้บริการนักท่องเที่ยว และจุดบริการอีกแห่งคืออ่าว “ไม้งาม” ซึ่งใช้เวลาเดินไปตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติเพียง 40 นาที

     สิ่งก่อสร้างบนหมู่เกาะนี้มีเพียงหมู่บ้านเล็กๆ ของชนเผ่าประมงเร่ร่อน "โมเก็น" 2 แห่ง ที่ทำการหน่วยอนุรักษ์ของกรมประมง (ดูเหมือนจะมีเจ้าหน้าที่ลูกจ้างรายวันประจำการเพียง 1 คน) และโรงเรียนที่สร้างโดยกรมประมง แต่ปัจจุบันอยู่ในสภาพทรุดโทรมมาก มีครูผู้ช่วยสอนเพียงคนเดียวซึ่งเธอกำลังจะย้ายออกแล้วหลังจากสอนอยู่ที่นี่มา 2 ปี และไม่รู้ว่าเมื่อไหร่จะมีครูมาสอนแทน (หรือจะมีมาแทนจริงไหม)

     ชาวโมเก็นเป็นชนพื้นเมืองในแถบทะเลอันดามัน ใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในบ้านเรือ ออกหาปลาในพื้นที่ระหว่างหมู่เกาะเมอร์กุยของประเทศพม่า และหมู่เกาะสุรินทร์-สิมิลัน ของไทย พวกเขาจะสร้างบ้านอยู่ตามชายหาดก็เฉพาะช่วงที่มีมรสุมเท่านั้น เพราะไม่สามารถออกเรือได้ ขนบธรรมเนียม และวิถีชีวิตของชาวโมเก็นจะผูกพันกับระบบนิเวศทางทะเลอย่างแยกไม่ออก

     ในช่วงไม่กี่สิบปีมานี้ ความไม่สงบในพม่า และการจัดตั้งอุทยานแห่งชาติทางทะเลอีกหลายแห่งของไทย ทำให้วิถีชีวิตของชาวเก็นเปลี่ยนไป ปัจจุบัน พวกเขาเริ่มตั้งถิ่นฐานบนหมู่เกาะสุรินทร์นานขึ้น หลายคนเป็นลูกจ้างให้กับอุทยานฯ (แม้ว่างานที่ทำส่วนใหญ่คือการใช้แรงงานก็ตาม) แต่หลายคนก็นำค่าแรงที่ได้ไปซื้อเหล้าดื่มจนกลายเป็นปัญหาที่เริ่มรุนแรงขึ้นในหมู่ชาวโมเก็น

     นอกจากชายหาดในฝันที่เหมาะแก่การพักผ่อนหย่อนใจแล้ว จุดเด่นอีกอย่างของหมู่เกาะสุรินทร์คือ การดำน้ำแบบสน็อคเกิล เพราะมีจุดดำน้ำรอบเกาะให้เลือกมากกว่า 10 จุด ซึ่งสามารถเห็นแนวปะการังที่ความลึก 40 เมตร ถือเป็นประสบการณ์อันเย้ายวนที่ทำให้หลายคนบอกว่าต้องมาเยือน เรือหางยาวบางลำที่ขับโดยคนในพื้นที่อย่างชาวมอแกนก็มีไว้บริการให้เช่าแก่นักท่องเที่ยว อุทยานฯ มีการจัดการที่น่าประทับใจ

      ในวันธรรมดาของฤดูท่องเที่ยว หมู่เกาะเหล่านี้อาจมีนักท่องเที่ยวไม่ถึง 100 คนต่อวัน และวันเสาร์-อาทิตย์อาจมีหลายร้อยคน แต่สำหรับช่วงวันหยุดที่ยาวติดกันหลายวันมีนักท่องเที่ยวประมาณ 700-800 คน อย่างไรก็ตาม หากไม่คิดในแง่จำนวนนักท่องเที่ยวแล้ว สิ่งที่น่าประทับใจที่สุดคือ ทางอุทยานฯ มีระบบการจัดการที่ดี อย่างการกำจัดขยะด้วยการแยกประเภท เป็นขยะธรรมชาติ ขยะที่เป็นแก้วและพลาสติก เป็นต้น โดยจะขนไปทิ้งบนฝั่งทางเรือทุก 2 สัปดาห์หรือนานกว่านั้น มีการเผาขยะทุก 10 โมงเช้า และมลพิษทางเสียงที่เกิดจากผู้มาเที่ยวก็มีน้อยมาก

     ในส่วนของการบริการนั้น สิ่งที่จะต้องปรับปรุงอาจมีเพียงเรื่องเดียวคือ ความยุ่งยากในการสั่งอาหาร และการบริการที่ไม่ค่อยยิ้มแย้ม และเหมือนไม่เต็มใจของพนักงานหญิงตรงเคาน์เตอร์ (อาจเป็นเพราะต้องตรากตรำงานหนักก็ได้) หากทางอุทยานฯ ต้องการให้มีนักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศมากกว่านี้ ก็ต้องจัดหาเจ้าหน้าที่ที่อย่างน้อยสามารถสนทนาภาษาอังกฤษขั้นพื้นฐานได้ !

     การอยู่ห่างไกลจากฝั่งแผ่นดิน หมายถึงชีวิตที่แทรกด้วยเรื่องที่ไม่อาจคาดเดาอยู่เสมอ ในวันที่เรามีกำหนดจะกลับ ปรากฏว่า ลมมีกำลังแรง และระดับคลื่นก็สูงขึ้นในช่วงบ่าย นั่นหมายถึงว่าพวกเรายังไม่สามารถจะออกจากเกาะได้ กลุ่มที่ยังติดค้างอยู่บนเกาะเหมือนพวกเราคือ  กลุ่มนักท่องเที่ยวแบบไปเช้า-เย็นกลับจำนวนมากจากโรงแรมต่างๆ ในเขตเขาหลักซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ที่พัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็วบนชายฝั่งอันดามัน และนี่ก็เป็นอีกเรื่องที่แสดงให้เห็นถึงการจัดการที่ดีของอุทยานฯ ที่สามารถเข้าจัดการได้ทันที และจัดหาที่พักพร้อมอาหารสำหรับแขกที่ต้องพักค้างคืนแบบไม่ทันตั้งตัว

     สิ่งที่ทุกคนกังวลคือ พวกเราต้องตกค้างที่เกาะแห่งสวรรค์แห่งนี้นานเท่าไหร่? นักท่องเที่ยวบางคนรู้สึกกังวลกับเที่ยวบินที่ต้องบินกลับไปยุโรป พวกเราได้รับการแจ้งว่าสามารถออกจากเกาะได้ตอนเช้าวันพรุ่งนี้เวลา 06.30 น. ซึ่งเป็นช่วงที่คาดว่าทะเลคงจะสงบกว่าเดิม เมื่อเช็คเวลาได้แน่นอนแล้ว ปรากฏว่าในเช้าวันรุ่งขึ้นตรงบริเวณชายหาดคลาคล่ำไปด้วยฝูงชนมากมาย แต่ละคนตาบวมและคาดหวังว่าร้านกาแฟคงจะเปิด จากนั้นเมื่อเวลา 06.30 น.ตรง พวกเราจึงออกเดินทางด้วยเรือเร็ว 4 ลำ และถึงคุระบุรีเลยเวลา 08.00 น. เพียงเล็กน้อย และแวะเติมพลังด้วยกาแฟก่อนที่จะขับรถไปยังสนามบินภูเก็ตเพื่อกลับกรุงเทพฯ