คนในบ้านไม้ที่หลังคามุงสังกะสีหลายหลังละแวกนี้จำต้องลืมตาขึ้น แต่ยังไม่มีใครลงจากเรือนมาสืบหาต้นเหตุ เสียงหมาเห่าทวีความรุนแรงมากขึ้น จนหลายคนไม่อาจทนความสงสัยที่ผิดสังเกตต่อไปได้

ทันใดนั้นก่อนที่ใครจะคิดทำอะไรต่อ...เสียงจากสิ่งที่ไม่คุ้นเคยก็พลันส่งเสียงหวีดแหลมแหวกมวลอากาศมาจากมุมมืดมุมหนึ่ง แล้วเกิดเป็นเสียงระเบิดตูมดังสนั่นหวั่นไหว ตามมาด้วยเสียงที่สองและสามมาติดๆ จากนั้นเป็นเสียงปืนนานาชนิด ระรัวออกจากปลายกระบอกเหล็กอย่างไม่มีใครนับทัน และไม่มีใครคิดจะนับมันด้วย

ลุงลาเมง ชาวบ้านภูคำเดือย ในตำบลคำเขื่อนแก้ว อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ ผู้สืบเชื้อสายชาวภูไทเซโปน เล่าต่อไปท่ามกลางความสนใจของนักท่องเที่ยวผู้มาเยือนลานหิน ผกค. ในวันนี้ว่า ค่ำคืนนั้น ตนซึ่งบวชเป็นพระได้พบความผิดสังเกตหลายอย่าง เช่นในตอนเย็นมีคนแปลกหน้าเข้ามาแล้วหายเข้าไปในป่าหลังหมู่บ้าน

ความผิดสังเกตดังกล่าวชาวบ้านก็ไม่ได้นิ่งนอนใจ ต่างก็เตรียมความพร้อมจนกลางดึกของคืนนั้นได้เกิดเรื่อง และถึงเช้าจึงได้ออกไปดู พบโรงพักในสภาพมอดไหม้เสียหายหนัก ด้วยแรงระเบิดจากปืนอาร์พีจี และพบศพเจ้าหน้าที่ตำรวจ 4 นาย ที่เสียชีวิตอยู่ในซากปรักหักพัง ชาวบ้านต่างวิภาควิจารณ์กันไปต่างๆ นานา และเรียกการสู้รบนั้นว่า “สงครามแย่งชิงประชาชน”

ปัจจุบันบ้านภูคำเดือย นั้นเงียบสงบ ผู้นำหมู่บ้านพยายามพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ของจังหวัดอำนาจเจริญ โดยใช้ความเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวภูไทเซโปน ซึ่งเป็นชาวอีสานดั้งเดิมมีวัฒนธรรมประเพณีที่น่าสนใจ มีสถานที่ท่องเที่ยวมากมาย อาทิ ลานหิน ผกค. ทุ่งดอกไม้ เหวทิ้งโจร ถ้ำผาหินสอ เขาคีรีวงกต โดยผืนป่าบริเวณนี้ล้วนมีเรื่องราวของเหล่าสหายในยุคสงครามการช่วงชิงอำนาจรัฐ หรือ สงครามแย่งชิงประชาชนในอดีตที่น่าศึกษา

การผจญภัยเพื่อไปเที่ยวชมเสาหินมหัศจรรย์นี้ เริ่มต้นขึ้นที่บริเวณที่ทำการ อบต.นาโพธิ์กลาง อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ที่ต้องเริ่มต้นที่นี่ก็เพราะว่า เป็นระเบียบของทาง อบต.นาโพธิ์กลาง และชุมชนได้ร่วมกันจัดตั้งไว้ โดยให้นักท่องเที่ยวที่ต้องการเดินทางไปท่องเที่ยวในเขตพื้นที่ป่าดงนาทาม ต้องแจ้งความประสงค์ให้กับทาง อบต.ทราบก่อน

ทั้งนี้เพื่อความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวเอง หากมีการพลัดหลงในป่า หรืออุบัติเหตุสุดวิสัยอื่นๆ ทั้งนี้หากเดินทางเข้ามาเป็นหมู่คณะ ทาง อบต. สามารถจัดหาเจ้าหน้าที่นำทาง และดูแลอำนวยความสะดวกในด้านต่างๆ ตามสมควรให้ได้

สัมภาระจำเป็นที่จะนำไปใช้ในการตั้งแคมป์ในป่าดงนาทาม และของใช้ส่วนตัวของผมถูกนำขึ้นไปไว้ในรถกระบะขับเคลื่อน 4 ล้อ

ไม่นานก็เคลื่อนตัวมุ่งหน้าผ่านกลางหมู่บ้านซะซอม หมู่บ้านที่มีชื่อเสียงเรื่องที่พักแบบโฮมสเตย์ ซึ่งได้มาตรฐาน ปัจจุบันมีชาวต่างชาตินิยมเดินทางเข้ามาพักผ่อนอยู่เป็นประจำ เพื่อศึกษาวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่น ถึงวัฒนธรรมความเป็นอยู่ รวมทั้งการท่องเที่ยวในสถานที่ต่างๆ ภายในหมู่บ้าน

หมู่บ้านซะซอมเป็นหมู่บ้านที่มีความน่าสนใจ โดยเริ่มจากการต้อนรับนักท่องเที่ยวด้วยเสียงดนตรีและอาหารพื้นบ้าน ภายในหมู่บ้านมีงานหัตถกรรมอันโดดเด่น เช่น ผ้ามัดย้อมจากสีธรรมชาติ กรรมวิธีการผลิตจากเริ่มแรกไปจนถึงขั้นตอนสุดท้าย ชาวบ้านยังคงใช้วิธีแบบดั้งเดิม โดยไม่พึ่งเครื่องจักรสมัยใหม่ จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาหาความรู้การผลิตผ้ามัดย้อมแบบดั้งเดิม

ในด้านการท่องเที่ยวภายในหมู่บ้านและละแวกใกล้เคียง ก็มีสถานที่ที่น่าสนใจได้แก่ เสาเฉลียงธรรมชาติ (ผมกำลังจะไปชม) ภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ นมัสการไหว้พระใหญ่วัดภูอานนท์ ไต่สะพานที่มีความยาวถึง 360 เมตร จากภูเขาลูกหนึ่งไปยังอีกลูกหนึ่ง เส้นทางเดินป่าถ้ำผีกองกอย...(แค่ชื่อก็น่าไปค้นหา) ดงสมุนไพร ต้นไม้กินคน ประติมากรรมหินทราย

แหม...แต่ละชื่อเป็นไงครับ น่าสนใจทั้งนั้น เอาเถอะทริปนี้ผมได้แต่แวะชมและพูดคุยกับชาวบ้านไม่นานนัก เพราะมีภารกิจข้างหน้ารออยู่ ได้แต่สัญญากับตัวเองว่า โอกาสหน้าเจอกันแน่ถ้ำผีกองกอย ก็ชื่อเขาฟังดูแปลกดีครับ

รถกระบะที่มีคนขับ ชื่อนายแว่น (เห็นเพื่อนเขาเรียกกันอย่างนั้น) ก็คงเพราะนายแว่นใส่แว่นด้วยกระมัง นอกจากนายแว่นจะหน้าตาหล่อเหลาเอาการแล้ว ยังเป็นพนักงานอยู่ที่ อบต.นาโพธิ์กลาง ด้วยท่าทางขยันขันแข็งคล่องแคล่ว หากใครไปเที่ยวป่าดงนาทามลองโทร. ไปติดต่อดูนะครับ ผมว่านายแว่นคงดีใจหลายที่มีเพื่อนๆ มาเที่ยวกัน

นอกจากนายแว่นแล้วก็ยังมีท่านประเวส หอมชื่น ปลัด อบต.นาโพธิ์กลาง ที่นอกจากจะทำงานเก่งแล้ว ยังมากไปด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเฉพาะเรื่องสมุนไพรที่มีอยู่หลากหลายชนิดในป่าดงนาทามแห่งนี้ ทั้งยังมีพลพรรคของนายแว่นอีกหลายท่าน ทีมาช่วยสร้างความสนุกสนานเฮฮาให้ทริปนี้สนุกสนานมากยิ่งขึ้น

นายแว่นจอดรถกลางป่า สภาพแวดล้อมตอนนี้รายรอบไปด้วยต้นไม้รกครึ้ม สำหรับคนที่ชอบธรรมชาติป่าเขาลำเนาไพรแล้วคงถูกใจเหมือนผม นี่แหละหรือที่เขาเรียก ดงนาทาม

แสงตะวันเริ่มมอดจางลงไปทุกที จากที่สีแดงประกายแสบตา ตอนนี้เริ่มอ่อนแสงเรื่อเรือง ท้องฟ้าพลอยเปลี่ยนสีไปกะเขาด้วย เริ่มเป็นสีส้มตรงเส้นขอบฟ้า ขึ้นไปหน่อยก็เริ่มมืดดำ

พวกเราต้องเร่งฝีเท้าไปยังเสาเฉลียงคู่ก่อนที่แสงจะหมด จุดนั้นท่านปลัดประเวส บอกว่าเป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกที่สวยงามมากจุดหนึ่งของดงนาทาม

ระหว่างทางเดินบนพลาญหินกว้างมีดอกไม้ดินขึ้นอยู่ประปราย ยั่วยวนให้พวกเราคนแปลกถิ่นเก็บภาพประทับใจไปตลอดเส้นทางเดิน ขณะเดียวกันสายลมเย็นพัดโชยปะทะผิวราวกับเป็นการต้อนรับอย่างยินดี

เสาเฉลียงคู่ตั้งตระหง่านอยู่เบื้องหน้า ผมคงเดินไปถึงก่อนที่แสงจะหมด ในกระเป๋าผมมีไฟฉายพอให้อุ่นใจขึ้นบ้างเมื่อนึกถึงช่วงเวลาเดินกลับ เราพยามเดินหลีกเลี่ยงการเหยียบดอกไม้ที่ขึ้นอยู่บนผลาญหิน แม้มันเป็นเพียงต้นไม้ขนาดเล็ก แต่หนึ่งต้นเล็กๆ เหล่านี้ก็ทำให้จิตใจของเราเบิกบานได้เช่นกัน

เสาเฉลียงคู่สองต้นนี้ดูจะโดดเด่นกว่าเสาเฉลียงต้นอื่นๆ ที่ว่ากันว่ามีอยู่อย่างมากมายในป่าดงนาทาม ผมพยายามจินตนาการถึงลักษณะรูปร่างของก้อนหินขนาดใหญ่สองก้อนที่เทินอยู่บนเสาหินว่ามีรูปร่างเหมือนกับอะไร แต่ก็นึกไม่ออก เลยสรุปกับตัวเองว่า มันเป็นปฏิมากรรมชั้นเทพที่ไม่ต้องการคนเข้าใจหรือยากที่จะเข้าถึง

ค่ำคืนนี้เป็นอีกคืนหนึ่งที่ผมมีความสุขท่ามกลางความทุกข์ใจบางเรื่อง (งง....อ่ะดิ) ผมนอนบนเสื่อหน้าเต้นท์ เอากระเป๋ากล้องมาหนุนหัว ข้างๆ มีทั้งเพื่อนใหม่ และพี่เก่า นั่งล้องวงขับกล่อมเสียงเพลง แสงไฟจากเศษไม้ให้ความสว่างและอบอุ่น

เช้านี้ไม่มีเสียงไก่ขัน ไม่มีเสียงรถยนต์วิ่งผ่านหน้าบ้านให้หนวกหู ที่นี่มีแต่อากาศหนาวยะเยือก และละอองหมอกโอบกอดรอบตัว มันเป็นเช้าตรู่ที่สดชื่นแจ่มใสแม้ดวงอาทิตย์ของวันใหม่จะยังไม่ขึ้นมาให้เห็น เราทุกคนมุ่งหน้าเดินออกจากแคมป์เพื่อไปยังริมหน้าผาชะนะไดซึ่งอยู่ไม่ไกลจากจุดตั้งแคมป์ของเรามากนัก เช้านี้แหละที่เราจะเห็นดวงอาทิตย์ก่อนใครในสยาม

ณ เส้นแวงที่ 105 องศา 37 ลิปดา 17 ฟิลิปดา คือที่ตั้งของผาชะนะได หน้าผาริมแม่น้ำโขงกั้นระหว่างประเทศไทยของเรา กับ สปป.ลาว ที่นี่คือจุดอ้างอิงว่า เป็นจุดที่ตั้งอยู่ตะวันออกสุดในประเทศไทย เส้นแวงคือเส้นลองติจูด (Longitude) เส้นนี้ใช้บอกตำแหน่งบนพื้นโลก

อีกเส้นหนึ่ง คือ เส้นแวง หรือเรียกแบบสากลว่า ลองติจูด (Longitude) คือ เส้นในแนวตั้ง โดยวัดไปทางตะวันออก หรือตะวันตก ทั้งนี้ตามหลักสากลแล้ว จะมีเส้นสมมุติในแนวเหนือใต้ที่เรียกกันว่า เส้นไพรม์เมอริเดียน (Prime Meridian) อยู่ที่หมู่บ้านกรีนิช ในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เส้นนี้จะมีค่าเท่ากับ 0 องศา หากนั้บไปทางตะวันออก ก็บวกไป 180 องศา (+ 180) ถ้านับไปทางตะวันตกก็ลบไป 180 องศา (- 180)

ส่วนประเทศไทยของเรานั้นอยู่ในบริเวณเส้นลองติจูดที่ 105 ตะวันออก หากวัดกันให้ละเอียดถึงบริเวณผาชะนะได ก็จะมีหน่วยย่อยอีก คือ 37 ลิปดา 17 ฟิลิปดา หน่วยนี้คล้ายกับ นาที และวินาที ซึ่งจะเป็นค่าที่ละเอียดชัดเจนมากขึ้น ทั้งนี้ตามหลักแล้วแต่ละองศาของเส้นลองติจูด จะมีค่าของเวลาแตกต่างกันเส้นละ 4 นาที

“เช้านี้ดวงอาทิตย์ขึ้นที่ผาชะนะได เวลาหกนาฬิกา ห้านาที......เอิ๊กๆๆ...” พี่จำรัส เซ็นนิล ผู้สื่อข่าวจากสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ปล่อยมุกให้พวกเราขำแต่เช้า หากใครเคยฟังข่าวจากสถานี สวท. คงจะคุ้นเคยกับเสียงทุ้มๆ หล่อๆ (ตัวจริงพี่จำรัสก็หล่อครับ) กันได้ วันนี้ สวท. มาเองถึงที่ เลยได้ประกาศสดให้ผู้รับฟังรายการสี่ห้าคน ระหว่างการรอคอยดวงอาทิตย์ขึ้นจากฝั่งลาวอย่างใจจดจ่อ

ไม่นานนักขณะที่เรากำลังชื่นชมมวลหมอกบนสายน้ำโขง ทั้งบนทิวเขาทั้งฝั่ง สปป.ลาว และฝั่งไทย ที่ทอดตัวยาวไปตามสายน้ำ แสงสีทองแรกก็เปล่งประกายผ่านขอบเมฆขาวออกมาให้เห็น สีของมันเริ่มเข้มแดงขึ้นอย่างช้าๆ เมฆเคลื่อนตัวหลีกไปทางทิศใต้ เมฆก้อนใหม่ก็เข้ามาบดบังแทนที่ แต่เหมือนจะเว้นระยะให้เราได้กดชัตเตอร์เก็บภาพกันได้ทัน แสงของดวงอาทิตย์ช่วยให้ร่างกายอบอุ่นขึ้นเล็กน้อย แต่คงไม่มากเท่าคู่รักบางคู่ที่นั่งโอบไหล่กันอยู่ริมหน้าผาตอนนี้