เรื่องราวการยึดมั่นในความรักที่มีต่อกันของอ้ายพิณ หนุ่มหล่อชาวนครพนม กับสาวสวยจำปา ที่มีพื้นเพอยู่ในฝั่งลาว โดยมีสายแม่น้ำโขงขวางกั้น ดุจเป็นอุปสรรค์มิให้ความรักของทั้งสองพบกับความสุขสมหวังได้โดยง่าย เรื่องนี้ดูยังจะไม่จบลงได้ง่ายๆ ซ้ำยังเข้มข้นขึ้นทุกวัน หากคุณผู้อ่านท่านใดกำลังติดตามละครทีวีเรื่องนี้ทางช่อง 7 สี อยู่คงอยากให้ถึงวันจันทร์ – อังคาร ไวๆ

   ถึงแม้จะเป็นที่รู้ๆ กันอยู่ว่าละครทีวีส่วนใหญ่ ก็จะจบแบบแฮปปิ้งเอ็นดิ้งทั้งพระเอก นางเอก และคนดูก็ตาม แต่เราผู้ซึ่งเป็นคนดูก็มิวายที่จะขอติดตามดูตลอดต่อไปจนจบ ประมาณว่าต้องเห็นพระเอกกับนางเอกจูงมือขึ้นหอไปด้วยกันก่อนจึงจะสบายใจ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะเนื่องด้วยละครทีวีก็คือ มหรสพแขนงหนึ่ง ที่มาช่วยเติมเต็มให้วิถีชีวิตไทยได้สนุกสนานเพลิดเพลินคลายความเบื่อหน่ายกับบางเรื่องของชีวิต ถึงแม้จะเป็นเวลาอันสั้นๆ ก็ตามที  ยิ่งปัจจุบันผู้สร้าง ผู้เขียนบท และนักแสดง ต่างล้วนมีความสามารถที่จะพิชิตใจคนดู

    ส่วนตัวผมเองขอชื่นชมคุณ ธงสะบัด ผู้ประพันธ์เรื่องนี้ (เพลงรักริมฝั่งโขง) และไม่แน่ใจว่าคุณธงสะบัด กับคุณธงชัย ประสงสันติ นี่จะเป็นคนเดียวกันหรือเปล่า เพราะว่าละครเรื่องนี้กำกับการแสดงโดยคุณธงชัย ประสงสันติ (เดาเอาครับ) ในส่วนที่ชื่นชมนั้นก็เป็นเรื่องเกี่ยวกับที่ผู้ประพันธ์ได้หยิบยกวิถีชีวิตชาวบ้านภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า ภาคอีสาน ของไทยเราออกมาเผยแพร่ พร้อมทั้งได้พูดถึงความศรัทธาในองค์พระธาตุพนม ซึ่งเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของพี่น้องชาวภาคอีสาน ชาวไทย รวมไปถึงพี่น้องที่อยู่ฝั่งลาวด้วย

   ผมคิดว่าสำหรับผู้ที่ชื่นชอบเดินทางท่องเที่ยว คงมีความคิดอย่างน้อยสักแว๊บหนึ่งที่คล้ายๆ กันกับผม คือ อยากเดินทางไปกราบไหว้องค์พระธาตุพนม ที่ประดิษฐานอยู่ ณ จังหวัดนครพนม จังหวัดที่ก่อเกิดเรื่องราวความรักมั่นคงของอ้ายพิณ และสาวจำปา  หรือเพื่อจะเดินทางไปสาบานรักกับคนรักต่อหน้าพระธาตุพนม เพื่อให้ความรักยั่งยืนตลอดชั่วนิจนิรันด์

    วันนี้มีโอกาส เลยขอนำภาพเก่าที่ผมได้เคยเดินทางไปนครพนมเมื่อสองปีก่อน มานำเสนอพร้อมกับข้อมูลอีกเล็กน้อย พอให้ทราบที่มากันก่อน เผื่อเป็นแรงจูงใจให้ผู้ที่กำลังจะคิดเดินทางไปสัมผัสกับดินแดนสงบริมฝั่งโขง ได้สร้างความฝันให้เป็นจริงสักครั้งหนึ่ง อย่างที่ผมกำลังจะเดินทางไปเร็วๆ นี้ แม้ว่าจะต้องเดินทางเพียงลำพังก็ตาม...

   มรุกขนครในสมัยพญาสุมิตรธรรม เมื่อ พ.ศ. 500 นั้นรุ่งเรืองมาก มีเมืองขึ้นมากมาย และมีการบูรณะพระธาตุพนมขึ้นเป็นครั้งแรกด้วย โดยการก่อพระลานอูบมุงชั้นที่ 1 และชั้นที่ 2 แล้วสร้างกำแแพงล้อมรอบ มีงานสมโภชใหญ่โต หลังจากพญาสุมิตรธรรมแล้วก็มีผู้ครองนครต่อมาอีก 2 พระองค์ แต่ก็เกิดมีเหตุอาเพศแก่อาณาจักรศรีโคตรบูรจนกลายเป็นเมืองร้าง

   กระทั่งถึง พ.ศ. 1800 เจ้าศรีโคตรบูรได้สร้างเมืองมรุกขนครขึ้นใหม่ใต้เมืองท่าแขก บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง ใน พ.ศ. 2057 ผู้ครองเมืองมรุกขนครคือพระเจ้านครหลวงพิชิตทศพิศ ราชธานีศรีโคตรบูรหลวง ได้เปลี่ยนชื่อเมืองใหม่กลายเป็น “เมืองศรีโคตรบูร” ตรงตามชื่ออาณาจักรดั้งเดิม ในยุคสมัยนี้ยังได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์พระธาตุพนมอีกครั้ง

   ต่อมา พ.ศ. 2280 พระธรรมราชา เจ้าเมืองศรีโคตรบูรองค์สุดท้ายได้ย้ายเมืองมาตั้งบนฝั่งขวา (ฝั่งไทย) เยื้องเมืองเก่าขึ้นไปทางเหนือ แล้วให้ชื่อว่า “เมืองนคร” ซึ่งก็เจริญรุ่งเรืองขึ้นเรื่อยๆ ถึงแม้ว่าจะมีการโยกย้ายอีกหลายครั้ง ดังเช่น พ.ศ.2321 ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชก็ได้มีการย้ายเมืองอีกครั้งไปตั้งที่บ้านหนองจันทร์ ห่างขึ้นไปทางทิศเหนือ 52 กิโลเมตร จนถึงสมัยรัชกาลที่ 1 พ.ศ. 2333 เมื่อผู้ครองเมืองนครถึงแก่พิราลัย เมืองนครก็ได้ขอขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร โดยรัชกาลที่ 1 พระราชทานนามให้ใหม่ว่า “ นครพนม”

   ชื่อนครพนมนั้น มีข้อสันนิษฐานว่า เคยเป็นเมืองลูกหลวงมาก่อน และมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์จึงได้ใช้คำว่า “ นคร” ส่วนคำว่า “พนม” ก็มาจากพระธาตุพนมปูชนียสถานที่อยู่คู่บ้านคู่เมืองมาช้านาน บ้างก็ว่ามรุกขนครเดิมที่อยู่ทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง ตั้งอยู่ในบริเวณที่มีภูเขาสลับซับซ้อนจึงนำคำว่า “พนม” ซึ่งแปลว่าภูเขามาใช้ ส่วนคำว่า “นคร” ก็เป็นการดำรงชื่อเมืองไว้คือเมืองมรุกขนคร นครพนมจึงหมายถึง “ เมืองแห่งภูเขา” นั่นเอง

พระธาตุพนม
     พระธาตุพนม ประดิษฐาน ณ วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร ในเขตอำเภอธาตุพนม ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 50 กิโลเมตร  การเดินทางใช้ทางหลวงหมายเลข 212 ผลจากการขุดค้นทางโบราณคดีลงความเห็นว่า พระธาตุพนม สร้างขึ้นระหว่าง พ.ศ. 1200–1400 ตามตำนานกล่าวว่า ผู้สร้างคือ พระมหากัสสปะ พระอรหันต์ 500 องค์ และท้าวพระยาเมืองต่างๆ

   ภายในองค์พระธาตุบรรจุพระอุรังคธาตุ ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ ลักษณะของสถาปัตยกรรมมีแหล่งที่มาที่เดียวกันกับปราสาทของขอม และได้ทำการบูรณะเรื่อยมา ในปี พ.ศ. 2485 ได้รับการยกฐานะเป็นพระอารามหลวงชั้นเอกขึ้นเป็น “วรมหาวิหาร”พระธาตุพนมไม่เพียงแต่เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวนครพนมเท่านั้น พระธาตุพนมยังเป็นที่เคารพของชาวไทยภาคอื่น ๆ และชาวลาวอีกด้วย

   ว่ากันว่าถ้าใครได้มานมัสการพระธาตุครบ 7 ครั้ง จะถือว่าเป็น “ลูกพระธาตุ” เป็นสิริมงคลแก่ชีวิต และจะมีความเจริญรุ่งเรือง หรือแม้แต่การได้มากราบพระธาตุพนม 1 ครั้ง ก็ถือเป็นมงคลแก่ชีวิตแล้ว

   ในวันที่ 11 สิงหาคม 2518 เวลา 19.38 น. พระธาตุพนมได้ล้มทลายลงทั้งองค์ เนื่องจากความเก่าแก่ขององค์พระธาตุพนม และประจวบกับระหว่างนั้นฝนตกพายุพัดแรงติดต่อกันมาหลายวัน ประชาชนทั้งประเทศได้ร่วมบริจาคทุนทรัพย์ และรัฐบาลได้ก่อสร้างองค์พระธาตุขึ้นใหม่ตามแบบเดิม การก่อสร้างนี้เสร็จสิ้นเมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2522 นอกจากพระบรมสารีริกธาตุที่บรรจุในองค์พระธาตุแล้ว ยังมีของมีค่ามากมายนับหมื่นชิ้น โดยเฉพาะฉัตรทองคำบนยอดพระธาตุ ปัจจุบันองค์พระธาตุมีฐานกว้างด้านละ 12.33 เมตร สูง 53.60 เมตร เป็นเจดีย์ทรงสี่เหลี่ยมสูงแลดูสง่างาม

   งานนมัสการองค์พระธาตุเริ่มตั้งแต่วันขึ้น 10 ค่ำ เดือน 3 ถึงวันแรม 1 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี พระธาตุพนมถือเป็นพระธาตุปีเกิดของคนเกิดปีวอก และเป็นพระธาตุประจำวันเกิดของผู้เกิดวันอาทิตย์