ประเพณีบุญคูณลาน สืบสานตำนาน ข้าวหอมมะลิ

ประเพณีบุญคูณลาน สืบสานตำนาน ข้าวหอมมะลิ

ประเพณีบุญคูณลาน สืบสานตำนาน ข้าวหอมมะลิ

ททท.

สนับสนุนเนื้อหา

งานสืบสานประเพณีุบุญคูณลาน สืบสานตำนาน ข้าวหอมมะลิ อำนาจเจริญ
วันที่ : 12 - 15 มกราคม 2554
สถานที่ : หน้าที่ว่าการอำเภอลืออำนาจ จังหวัดอำนาจเจริญ
กิจกรรม :
ร่วมสืบสานประเพณีบุญคูณลาน โดยชาวบ้านจะนำข้าวเปลือกมากองเป็น "กุ้มข้าวใหญ่" หรือเจดีย์ข้าว มีการทำพิธีพุทธาภิเษกสมโภช การแสดง-เสียง การสาธิตวิถีชีวิตอีสาน นิทรรศการข้าวหอมเมืองอำนาจเจริญ

ความหมายของคำว่า "คูณลาน" หมายความว่า เพิ่มเข้า หรือทำให้มากขึ้น ส่วนคำว่า "ลาน" คือ สถานที่สำหรับนวดข้าว การนำข้าวที่นวดแล้วกองขึ้นให้สูง เรียกว่า "คูณลาน" การทำประเพณีบุญคูณลานกำหนดเอาเดือนยี่เป็นเวลาทำ เพราะกำหนดเอาเดือนยี่นี่เองจึงเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าบุญเดือนยี่ ดังบรรพบุรุษได้ผูกกลอนสอนให้ชาวบ้านเตรียมการก่อนทำบุญไว้ว่า

"เถิงฤดูเดือนยี่มาฮอดแล้วให้นิมนต์พระสงฆ์องค์เจ้ามาตั้งสวดมงคล
เอาบุญคูณข้าวเข้าป่าหาไม้เห็ดหลัวอย่าได้หลงลืมทิ่มฮีตเก่าคองเดิมเฮาเด้อ"

หมายความว่า เมื่อถึงฤดูเดือนยี่มาถึงให้นิมนต์พระสงฆ์มาสวดมงคลทำบุญคูณข้าว ให้จัดหาไม้มาไว้ทำฟืนสำหรับใช้ในการหุงต้มประกอบอาหาร อย่าได้หลงลืมประเพณีเก่าแก่แต่เดิมมาของเรา

พิธีกรรม

การทำบุญคูณลานของชาวบ้านจะไม่พร้อมกัน ขึ้นอยู่กับการเก็บเกี่ยวข้าวว่าจะเสร็จเมื่อไร วันที่จะขนข้าวขึ้นเล้า (ฉางข้าว) นั่นแหละจะเป็นวันทำบุญคูณลานและทำที่นานั่นเลย แต่ก่อนที่จะทำการนวดข้าวนั้นให้ทำพิธีย้ายแม่ธรณีออกจากลานเสียก่อน และบอกกล่าวแม่โพสพมีอุปกรณ์ที่จะต้องเตรียมดังนี้

1. ใบคูณ ใบยอ อย่างละ 7 ใบ         6. ยาสูบ 4 มวน
2. เขาควายหรือเขาวัว 1 คู่              7. หมาก 4 คำ
3. ไข่ 1 ฟอง                               8. ข้าวต้ม 1 มัด
4. มัน 1 หัว                                 9. น้ำ 1 ขัน
5. เผือก 1 หัว                            10. ขัน 5 ดอกไม้ ธูปเทียน

เมื่อพร้อมแล้วก็บรรจุลงในก่องข้าว (หรือกระติ๊บข้าว) ยกเว้นน้ำและเขาควาย ซึ่งเรียกว่า "ขวัญข้าว" เพื่อเตรียมเชิญแม่ธรณีออกจากลานและบอกกล่าวแม่โพสพ นำก่องข้าว เขาควาย ไม้นวดข้าว 1 คู่ ไม้สน 1 อัน คันหลาว 1 อัน มัดข้าว 1 มัด ขัดตาแหลว 1 อัน (ตาแหลว เป็นอุปกรณ์ใช้เพื่อป้องกันไม่ให้คาถากุ้มข้าวใหญ่ของลานอื่นดูดไป) นำไปวางไว้ที่หน้าลอมข้าว (กองข้าว) เสร็จแล้วเจ้าของนาก็ตั้งอธิษฐานว่า "ขอเชิญแม่ธรณีได้ย้ายออกจากลานข้าว และแม่โพสพอย่าตกอกตกใจไปลูกหลานจะนวดข้าวจะเหยียบย่ำอย่าได้โกรธเคืองหรืออย่าให้บาป" อธิษฐานแล้วก็ดึงเอามัดข้าวที่ฐานลอม (กองข้าว) ออกมานวดก่อนแล้วเอาฟ่อนฟางข้าวที่นวดแล้วห่อหุ้มก่องข้าวมัดให้ติดกัน เอาไม้คันหลาวเสียบฟาง เอาตาแหลวผูกติดมัดข้าวที่เกี่ยวมาจากนาตาแฮกเข้าไปด้วย แล้วนำไปปักไว้ที่ลอมข้าวเป็นอันว่าเสร็จพิธี ต่อไปก็ลงมือนวดข้าวทั้งลอมได้เลย เมื่อนวดเสร็จก็ทำกองข้าวให้เป็นกองสูงสวยงาม เพื่อจะประกอบพิธีบายศรีสูตรขวัญให้แก่ข้าว โดยเอาต้นกล้วย ต้นอ้อย และตาแหลวไปปักไว้ข้างกองข้าวทั้ง 4 มุม นำตาแหลวและขวัญข้าวไปวางไว้ยอดกองข้าวพันด้วยด้ายสายสิญจน์รอบกองข้าวแล้วโยงมายังพระพุทธรูป ถึงวันงานก็บอกกล่าวญาติพี่น้องให้มาร่วมทำบุญ นิมนต์พระสงฆ์มาเจริญพระพุทธมนต์ เสร็จแล้วก็ถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์ พระสงฆ์อนุโมทนาประพรมน้ำมนต์ นำพระพุทธมนต์ไปรดกองข้าว วัว ควาย เมื่อเสร็จพิธีทางพระสงฆ์แล้วก็จะเป็นการประกอบพิธีบายศรีสูตรขวัญให้แก่ข้าว

จุดมุ่งหมายของการทำประเพณีบุญคูณลานก็เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ข้าวในลานของตน และเพื่อเป็นการขออานิสงส์ต่างๆ การสูตรขวัญข้าวจะกระทำที่ลานนาหรือที่ลานบ้านก็ตามแต่จะสะดวก หลังสู่ขวัญข้าวเสร็จก็จะเป็นการขนข้าวขึ้นยุ้ง ก่อนขนขึ้นยุ้งเจ้าของจะต้องไปเก็บเอาใบคูณและใบยอเสียบไว้ที่เสายุ้งข้าวทุกเสา ซึ่งถือเป็นเคล็ดว่าขอให้ค้ำคูณยอ ๆ ยิ่ง ๆ ขึ้นไป และเชิญขวัญข้าวและแม่โพสพขึ้นไปยังเล้าด้วย

กำหนดการ
จัดงานสืบสานประเพณีบุญคูณลาน จังหวัดอำนาจเจริญ ประจำปีพุทธศักราช 2554
ระหว่างวันที่ 12-15 มกราคม 2554
ณ สนามที่ว่าการอำเภอลืออำนาจ จังหวัดอำนาจเจริญ

********************

วันที่ 12 มกราคม 2554
09.00 น. - การแสดงวิถีชีวิตชุมชนภายในบ้านจำลอง
09.30 น. - การประกวดพานบายศรีอีสาน 7 ชั้น ทั้ง 2 ประเภท
10.00 น. - การแข่งขันรำเซิ้งคูณลาน
13.00 น. - การประกวดสวดสรภัญญะทำนองพื้นบ้าน ประเภทสถานศึกษา
17.00 น. - พิธีเจริญพระพุทธมนต์
18.00 น. - พิธีสมโภชกุ้มข้าวใหญ่
18.30 น. - พิธีพุทธาพิเษก/เทวาพิเษก และปฏิบัติธรรมตลอดคืน
วันที่ 13 มกราคม 2554
09.00 น. - การแสดงวิถีชีวิตชุมชนภายในบ้านจำลอง
09.30 น. - การประกวดสวดสรภัญญะทำนองพื้นบ้าน ประเภทประชาชนทั่วไป
10.00 น. - การประกวดร้องเพลงลูกทุ่ง (รอบคัดเลือก)
13.00 น. - ขบวนแห่แม่โพสพจาก อบต.และเทศบาลทุกแห่ง ทุกขบวนพร้อมกัน ณโรงเรียนเทศบาลลืออำนาจ
13.30 น. - เริ่มขบวนแห่แม่โพสพ/วิถีชีวิตชาวนา(ตามถนนชยางกูร)
             - การประกวดขบวนแห่แม่โพสพ ทั้ง 7 ตำบล
             จุดให้คะแนน จุดที่ 1โรงเรียนเทศบาลลืออำนาจ
             จุดให้คะแนน จุดที่ 2 กองอำนวยการ สนามที่ว่าการอำเภอลืออำนาจ
15.00 น. - ประธานและแขกผู้มีเกียรติพร้อมกันบริเวณพิธี
             - พิธีเปิดงานประเพณีบุญคูณลานโดย ผู้ว่าราชการจังหวัดอำนาจเจริญ
             - พิธีบวงสรวงพระแม่โพสพ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์
             - พิธีบายศรีสู่ขวัญข้าว (กุ้มข้าวใหญ่)
16.00 น. - การประกวดรำเซิ้งคูณลาน
18.00 น. - การแสดงของนักเรียนในอำเภอลืออำนาจ
18.30 น. - ประธาน/หัวหน้าส่วนราชการทุกส่วน เยี่ยมชมการแสดงวิถีชีวิตชุมชนภายในบ้านจำลอง
จาก อบต. และเทศบาลต่างๆ
20.00 น. - การแสดงหมอลำ คณะ ป.ฉลาดน้อย และอังคนาง คุณไชย
             - การแสดงหนังปราโมทัย จากตำบลน้ำปลีก
วันที่ 14 มกราคม 2554
09.00 น. - การแสดงวิถีชีวิตชุมชนภายในบ้านจำลอง
09.30 น. - การประกวดร้องเพลงลูกทุ่ง(รอบชิงชนะเลิศ)
10.00 น. - การประกวดส้มตำลีลา
13.00 น. - การแข่งขันสะนูว่าว
16.30 น. - พิธีมอบรางวัลกิจกรรมการประกวด/การแข่งขันทุกประเภท
18.00 น. - การแสดงของนักเรียนในอำเภอลืออำนาจ
20.00 น. - การแสดงหมอลำเพลิน คณะ มรดกอีสาน
             - การแสดงหนังปราโมทัยจากบ้านฟ้าห่วน ตำบลไร่ขี
วันที่ 15 มกราคม 2554
07.00 น. - ถวายภัตตาหารเช้าแด่พระภิกษุสงฆ์
08.00 น. - พิธีถวายกุ้มข้าวใหญ่

ขอขอบคุณข้อมูล/ภาพประกอบจาก การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานอุบลราชธานี

คลิกที่ภาพ เพื่อชมภาพบรรยากาศประเพณีบุญคูณลานประจำปี 2553

อลังการทะเลหมอก จุดชมวิวผาหัวสิงห์ ภูทับเบิก

อลังการทะเลหมอก จุดชมวิวผาหัวสิงห์ ภูทับเบิก

ไปนอนกางเต๊นท์แบบฟิน ๆ บน "เขาตะเคียนโง๊ะ" หนึ่งในจุดชมวิวที่สวยที่สุดบนเขาค้อ!!

ไปนอนกางเต๊นท์แบบฟิน ๆ บน "เขาตะเคียนโง๊ะ" หนึ่งในจุดชมวิวที่สวยที่สุดบนเขาค้อ!!

แจกหมอก เมืองเพชรบูรณ์ ตอนที่ 2

แจกหมอก เมืองเพชรบูรณ์ ตอนที่ 2

7 สิ่งห้ามพลาดกับสวนผึ้งเมืองกลางหุบเขาสุดโรแมนติก!!

7 สิ่งห้ามพลาดกับสวนผึ้งเมืองกลางหุบเขาสุดโรแมนติก!!

ไปชมหมอกหน้าฝน นับดาวบนฟ้า ทุ่งดอกหงอนนาค @ภูสอยดาว กันไหม?

ไปชมหมอกหน้าฝน นับดาวบนฟ้า ทุ่งดอกหงอนนาค @ภูสอยดาว กันไหม?

พาตัวเองไปอยู่ท่ามกลางอ้อมกอดของธรรมชาติ ณ กิ่วแม่ปาน

พาตัวเองไปอยู่ท่ามกลางอ้อมกอดของธรรมชาติ ณ กิ่วแม่ปาน

รีวิวทริป "มหัศจรรย์เขากระโจม" สวรรค์ของคนรักธรรมชาติใกล้กรุงเทพ !!

รีวิวทริป "มหัศจรรย์เขากระโจม" สวรรค์ของคนรักธรรมชาติใกล้กรุงเทพ !!

สิงหาคมนี้ ไปไหนกันดี … เข้าป่า เล่นน้ำตก ชมวิวธรรมชาติ

สิงหาคมนี้ ไปไหนกันดี … เข้าป่า เล่นน้ำตก ชมวิวธรรมชาติ

พาชมทุ่งดอกกระเจียวกลุ่มสุดท้ายของประเทศไทยในปีนี้ !! @ อุทยานแห่งชาติไทรทอง

พาชมทุ่งดอกกระเจียวกลุ่มสุดท้ายของประเทศไทยในปีนี้ !! @ อุทยานแห่งชาติไทรทอง

ไปลองชิมทุเรียนแก่งกระจาน และนอนชิลท่ามกลางขุนเขาและสายน้ำ ทริปชิล ๆ ต้อนรับวันแม่

ไปลองชิมทุเรียนแก่งกระจาน และนอนชิลท่ามกลางขุนเขาและสายน้ำ ทริปชิล ๆ ต้อนรับวันแม่

พาชม "สวิตเซอร์แลนด์แดนอีสาน" ทุ่งคอสมอสจังหวัดชัยภูมิ !!

พาชม "สวิตเซอร์แลนด์แดนอีสาน" ทุ่งคอสมอสจังหวัดชัยภูมิ !!

รวมโปรโมชั่น ที่เที่ยว ที่พัก งานเที่ยวทั่วไทยไปทั่วโลก ครั้งที่ 21 ลด แลก แจก แถมกระจาย!!

รวมโปรโมชั่น ที่เที่ยว ที่พัก งานเที่ยวทั่วไทยไปทั่วโลก ครั้งที่ 21 ลด แลก แจก แถมกระจาย!!

ล่องแก่งน้ำเข็ก สนุก มันส์ ท้าทายเหล่าผู้กล้าที่รักการผจญภัย!!

ล่องแก่งน้ำเข็ก สนุก มันส์ ท้าทายเหล่าผู้กล้าที่รักการผจญภัย!!

พาชมฝูงแกะที่ซ่อนตัวอยู่บนดอยอินทนนท์ บรรยกาศราวกับอยู่เมืองนอก !!

พาชมฝูงแกะที่ซ่อนตัวอยู่บนดอยอินทนนท์ บรรยกาศราวกับอยู่เมืองนอก !!

บุกป่า ฝ่าดง "เขาใหญ่"

บุกป่า ฝ่าดง "เขาใหญ่"

พาชม "ป้อมผีเสื้อสมุทร" ร่องรอยแห่งประวัติศาสตร์กลางแม่น้ำเจ้าพระยา

พาชม "ป้อมผีเสื้อสมุทร" ร่องรอยแห่งประวัติศาสตร์กลางแม่น้ำเจ้าพระยา

พาเที่ยวเมืองแห่งหมอก จ.เพชรบูรณ์

พาเที่ยวเมืองแห่งหมอก จ.เพชรบูรณ์

วัดพระธาตุผาซ่อนแก้ว สถาปัตยกรรมอันงดงามที่ซ่อนตัวอยู่หลังสายหมอก!!

วัดพระธาตุผาซ่อนแก้ว สถาปัตยกรรมอันงดงามที่ซ่อนตัวอยู่หลังสายหมอก!!

มหัศจรรย์เดินป่าหน้าฝน ณ ภูหินร่องกล้า ความสวยงามของป่าที่ประเมินค่าไม่ได้ !!

มหัศจรรย์เดินป่าหน้าฝน ณ ภูหินร่องกล้า ความสวยงามของป่าที่ประเมินค่าไม่ได้ !!

อยุธยา ประตูข้ามเวลา สู่อดีต

อยุธยา ประตูข้ามเวลา สู่อดีต

ส่งอีเมล์ให้เพื่อน

ส่งให้เพื่อนหลายคนใส่ “,” (ส่งพร้อมกันมากสุด 50 อีเมล์)

ส่งอีเมล์