ตะลุยป่าภูเวียง...ตามรอยเผ่าพันธุ์ไดโนเสาร์

ตะลุยป่าภูเวียง...ตามรอยเผ่าพันธุ์ไดโนเสาร์

ตะลุยป่าภูเวียง...ตามรอยเผ่าพันธุ์ไดโนเสาร์

ถ้าใครเคยดูภาพยนตร์เรื่อง Jurassic Park ตอนนี้พวกเราก็รู้สึกเหมือนเป็นกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ที่กำลังเดินทางไปเยี่ยมชมจูราสสิกปาร์กบนเกาะอิสลานูบลาร์อันไกลโพ้นในเขตคอสตาริกาอย่างไรอย่างนั้น

จากตัว อ. ภูเวียง จ. ขอนแก่น ขับรถตรงไปตามทางหลวงหมายเลข 2083 ราว 19 กม. ก็เริ่มเข้าสู่เขตอุทยานแห่งชาติภูเวียง ถนนสายนี้เหมือนไทม์แมชชีนที่พาเราย้อนเวลาสู่ดินแดนที่เคยเป็นถิ่นอาศัยของไดโนเสาร์ พื้นที่ราว 203,125 ไร่อันเขียวขจีรายล้อมด้วยแนวเทือกเขาภูเวียงแห่งนี้ เป็นแหล่งขุดค้นพบฟอสซิลไดโนเสาร์แห่งแรกของไทยทั้งยังเป็นชนิดใหม่ของโลกด้วย

ทำไมถึงเรียก “ไดโนเสาร์”

เซอร์ริชาร์ด โอเวน นักบรรพชีวินวิทยาชาวอังกฤษ เป็นผู้คิดคำไดโนเสาร์ หรือ dinosaur โดยผสมระหว่างคำภาษากรีก deinos ที่แปลว่า ใหญ่จนน่าสะพรึงกลัว กับ sauros ที่แปลว่า สัตว์เลื้อยคลาน รวมเป็น “สัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่อันน่าสะพรึงกลัว” เจ้าสัตว์เลื้อยคลานนี้เคยครอบครองระบบนิเวศในมหายุคมีโซโซอิกนานถึง 165 ล้านปี ก่อนสูญพันธุ์ไปเมื่อ 65 ล้านปีที่แล้ว เหลือไว้เพียงซากฟอสซิลให้นักธรณีวิทยาได้ขุดค้นศึกษา

ถึงเวลาไปลงหลุม (ขุดค้น)

แผนที่ท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติภูเวียงระบุว่า มีหลุมขุดค้นฟอสซิลไดโนเสาร์ให้เราบุกป่าฝ่าดงไปชมทั้งหมด 9 หลุม แต่สภาพอากาศร้อนอบอ้าวบอกเราว่าอีกไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้าฝนต้องตกแน่ๆ พวกเราจึงวางแผน “กระชับวงล้อม” การเที่ยวชมเหลือเพียงแค่ 4 หลุมตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ได้แก่หลุมขุดค้นที่ 1, 2, 3 และ 9 (กระดูกที่จัดแสดงในหลุมขุดค้นที่ 1 และ 2 เป็นกระดูกจำลอง ส่วนหลุมที่ 3 และ 9 เป็นกระดูกไดโนเสาร์จริงที่ยังไม่ถูกขุดไปศึกษา) ที่เลือก 4 หลุมนี้ก็เพราะระยะทางไม่ไกลนัก รวมประมาณ 2.7 กม. เท่านั้น เดินได้สบายๆ

“แค่นี้เอง ! ภูเขาลูกที่เห็นเนี่ยนะ สบาย...” ฉันและพวกพ้องเปล่งเสียงปลุกใจกันอย่างฮึกเหิม แล้วก็เริ่มออกเดินทาง

จากด่านเก็บค่าธรรมเนียม ขับตรงมาจะพบศูนย์บริการนักท่องเที่ยวอยู่ทางซ้ายมือ ฝั่งตรงข้ามมีป้ายบอกทางไปหลุมขุดค้นที่ 1, 2 และ 9 จากจุดนี้ไปเป็นถนนลูกรังราว 1.25 กม. นำรถเข้าไปได้ ไม่นานเราก็มาถึงทางขึ้นหลุมที่ 2 (ถ้ำเจีย) มีบันไดให้เดินขึ้นไปพอเรียกเสียงหอบ หลุมนี้จัดแสดงกระดูกคอไดโนเสาร์จำนวน 6 ชิ้นที่ขุดค้นพบเมื่อเดือนกันยายน 2532 เป็นไดโนเสาร์ซอโรพอด (Sauropod) มีอายุอยู่ในยุคครีเทเชียส มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน (Phuwiangosaurus sirindhornae) โดยชื่อชนิดนั้นตั้งขึ้นเพื่อถวายพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พวกเราพากันตื่นเต้นไปพร้อมๆ กับจินตนาการว่า “ถ้าเจ้าซอโรพอดนี่ยังมีชีวิตอยู่ มันจะให้เราขึ้นไปขี่หลังได้เหมือนช้างหรือเปล่านะ”

จากหลุมขุดค้นที่ 2 มีทางปูนให้เดินขึ้น-ลงเขาราว 500 ม.ไปยังหลุมที่ 1 สองข้างทางเป็นป่าไผ่สลับกับป่าเต็งรังซึ่งกำลังผลิใบเขียวสด เดินเพลินชมธรรมชาติ ฟังเสียงนกร้อง เล่นกับผีเสื้อที่โบยบินมาเย้าหยอกต้อนรับฤดูฝน

หลุมขุดค้นที่ 1 (ภูประตูตีหมา) นับเป็นหลุมที่มีความสำคัญยิ่งในหน้าประวัติศาสตร์การขุดค้นพบซากไดโนเสาร์ของไทย เพราะพบซากกระดูกไดโนเสาร์ซอโรพอดสกุลและชนิดใหม่ของโลกเป็นจำนวนมาก ทางอุทยานฯ จัดแสดงกระดูกส่วนต่างๆ ทั้งต้นขาหลัง ซี่โครง สันหลัง หาง คอ ในตำแหน่งที่ขุดค้นพบครั้งแรกไว้ภายในอาคารกระจก เดินดูได้รอบ จากจุดนี้ออกแรงฮึดเดินอีกราว 150 ม. ก็จะถึงจุดชมทิวทัศน์ที่มีผืนป่าภูเวียงงามสุดลูกหูลูกตาให้ชมชื่นตา ฉันไม่วายคิด “อืม...เมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน ที่นี่คงเป็นหมู่บ้านไดโนเสาร์สินะ”

นั่งพักจนหายเหนื่อยแล้วจึงย้อนกลับทางเดิมมาที่ลานจอดรถ เพื่อจะไปต่อยังหลุมขุดค้นที่ 9 (ลานหินลาดยาว) โดยเดินลัดเลาะขึ้นเขาไปตามทางที่อาจเดินยากสักหน่อยอีก 500 ม. หลุมนี้สร้างเป็นห้องกระจกเช่นกัน ตั้งอยู่บนลานหินขนาดใหญ่ แสดงกระดูกส่วนสะโพกด้านซ้ายและกระดูกโคนหางของไดโนเสาร์กินเนื้อ (Carnosaur) สกุลและชนิดใหม่ของโลก คือไทรันสยาม หรือชื่อวิทยาศาสตร์ว่า สยามโมไทรันนัส อีสานเอนซิส (Siamotyrannus isanensis) มีอายุอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้น ค้นพบเมื่อเดือนสิงหาคม 2536 เป็นกระดูกต้นแบบที่ต้องเก็บรักษาไว้เป็นอย่างดีเพื่อยืนยันถึงการค้นพบไดโนเสาร์พันธุ์ใหม่ของโลกเช่นเดียวกับหลุมขุดค้นที่ 1 ใครเป็นแฟนภาพยนตร์เรื่อง จูราสสิกปาร์ก คงจำโฉมหน้าเจ้า ที.เร็กซ์ (Tyrannosaurus rex) ไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ที่สุดได้ กระดูกไดโนเสาร์ในหลุมนี้ก็คือบรรพบุรุษของ ที.เร็กซ์ นั่นเอง เพียงแต่เจ้าที.เร็กซ์ มีขนาดใหญ่กว่าบรรพบุรุษของมันเกือบเท่าตัว

จากหลุมที่ 9 เรานั่งรถกลับออกมาทางศูนย์บริการนักท่องเที่ยว แล้วเลี้ยวขวาไปทางที่ทำการอุทยานฯ เพื่อไปชมหลุมขุดค้นที่ 3 (ห้วยประตูตีหมา) ซึ่งอยู่ห่างจากที่ทำการเพียง 300 ม.หลุมนี้ขุดค้นเมื่อเดือนพฤษภาคม 2536 พบกระดูกขนาดใหญ่หลายชิ้นของไดโนเสาร์ซอโรพอดที่ฝังตัวอยู่ในชั้นหินทราย เป็นชนิดเดียวกับ ภูเวียง โกซอรัส สิรินธรเน

ภารกิจในวันนี้เสร็จสิ้นพร้อมฝนที่โปรยปราย ฉันพลางคิดไปว่า แม้ไดโนเสาร์จะสูญพันธุ์ไปจากโลกนี้นานแสนนานแล้ว แต่เพียงแค่คิดถึงพวกมันใครหลายคนก็ยังคงตื่นเต้น ถ้าหากมีใครแอบตัดต่อพันธุกรรมของพวกมันไว้เหมือนในหนัง จูราสสิกปาร์ก แล้วรอวันที่มันจะออกมาผงาดบนผืนแผ่นดินอีสานล่ะ ความตื่นเต้นจะทบทวีถึงเพียงไหน!

อย่าลืมแวะพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง

พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่บนทางหลวงหมายเลข 2083 ก่อนถึงอุทยานแห่งชาติภูเวียงราว 4 กม. เป็นพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์แห่งแรกของไทย อาคารขนาดใหญ่จัดแสดงนิทรรศการความรู้ทางโบราณชีววิทยาและธรณีวิทยา ตั้งแต่กำเนิดจักรวาล โลก วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตบนโลก รวมถึงกระดูกชิ้นส่วนของไดโนเสาร์ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน ที่ขุดค้นพบภายในเขตอุทยานฯ ภูเวียงมากมายหลายชิ้น นอกจากนี้นักท่องเที่ยวจะได้ชมหุ่นจำลองไดโนเสาร์ที่พบในภูเวียง ได้แก่ สยามโมไทรันนัส อีสานเอนซิส สยามโมซอรัส สุธีธรนิ และ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน เปิดเวลา 09.00-17.00 น. ปิดวันจันทร์ ไม่เสียค่าเข้าชม สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม โทร. 0-4343-8204-6

ตีพิมพ์ในนิตยสาร สารคดี ฉบับที่ 306 สิงหาคม 2553

เรื่อง : ระพีพร มีบัณฑิต/ภาพ : วิจิตต์ แซ่เฮ้ง

(คลิกที่ภาพเพื่อชมภาพขนาดใหญ่)

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "นอนบ้านดิน ถิ่นชิมชา ชุมชนจีนยูนนาน" บ้านรักไทย จ.แม่ฮ่องสอน

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "นอนบ้านดิน ถิ่นชิมชา ชุมชนจีนยูนนาน" บ้านรักไทย จ.แม่ฮ่องสอน

ตะลุยเมืองเก่าภูเก็ต ย่านชิโนโปรตุกีสสุด Classic!!!

ตะลุยเมืองเก่าภูเก็ต ย่านชิโนโปรตุกีสสุด Classic!!!

พาใจไปพัก สวรรค์บนพื้นน้ำ ที่ "หมู่เกาะสิมิลัน"

พาใจไปพัก สวรรค์บนพื้นน้ำ ที่ "หมู่เกาะสิมิลัน"

Losin Island สิ่งมหัศจรรย์แห่งโลกใต้ทะเล

Losin Island สิ่งมหัศจรรย์แห่งโลกใต้ทะเล

พาลุย 8 สตรีทมาร์เก็ตเมืองกรุง บรรยากาศน่าไป โดนใจวัยรุ่น!!

พาลุย 8 สตรีทมาร์เก็ตเมืองกรุง บรรยากาศน่าไป โดนใจวัยรุ่น!!

หอคำหลวงที่เที่ยวสุดฮิต โลเคชั่นถ่ายทำเพลิงพระนางปิดให้เข้าชมชั่วคราว!!

หอคำหลวงที่เที่ยวสุดฮิต โลเคชั่นถ่ายทำเพลิงพระนางปิดให้เข้าชมชั่วคราว!!

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "ปั่นชมวิถีชีวิต พื้นที่กระเพาะหมูสีเขียว"  ชุมชนบางน้ำผึ้ง จ.สมุทรปราการ

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "ปั่นชมวิถีชีวิต พื้นที่กระเพาะหมูสีเขียว" ชุมชนบางน้ำผึ้ง จ.สมุทรปราการ

ปรับปรุงแล้ว รถไฟไทยโดยสารชั้น 3 พร้อมต้อนรับสงกรานต์

ปรับปรุงแล้ว รถไฟไทยโดยสารชั้น 3 พร้อมต้อนรับสงกรานต์

ยิ่งใหญ่! “ช้าง – บุรีรัมย์ มิดไนท์ สงกรานต์” จัดเต็มความมันส์เต็มรูปแบบ 13-14 เมษายนนี้

ยิ่งใหญ่! “ช้าง – บุรีรัมย์ มิดไนท์ สงกรานต์” จัดเต็มความมันส์เต็มรูปแบบ 13-14 เมษายนนี้

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "พระเมตตาสร้างอาชีพ ศูนย์ศิลปาชีพเซรามิกเลื่องชื่อ" บ้านกุดนาขาม จ.สกลนคร

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "พระเมตตาสร้างอาชีพ ศูนย์ศิลปาชีพเซรามิกเลื่องชื่อ" บ้านกุดนาขาม จ.สกลนคร

5 ที่หมายมหัศจรรย์ กับการท่องเที่ยวโดยรถไฟ

5 ที่หมายมหัศจรรย์ กับการท่องเที่ยวโดยรถไฟ

"บุโหลน" เกาะลึกลับแห่งทะเลอันดามัน! คนไทยน้อยคนนักที่จะรู้จัก

"บุโหลน" เกาะลึกลับแห่งทะเลอันดามัน! คนไทยน้อยคนนักที่จะรู้จัก

สืบทอดวัฒนธรรมไทย สกลนครจัดงานยิ่งใหญ่ "ผู้ไทโลก"

สืบทอดวัฒนธรรมไทย สกลนครจัดงานยิ่งใหญ่ "ผู้ไทโลก"

10 สวนน้ำใกล้กรุงเทพ ไปคลายร้อนต้อนรับสงกรานต์กันเถอะ!!!

10 สวนน้ำใกล้กรุงเทพ ไปคลายร้อนต้อนรับสงกรานต์กันเถอะ!!!

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "ผ้าโบราณหลักล้าน วัฒนธรรมที่ยังคงสืบสาน" ชุมชนไทยวน จ.สระบุรี

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "ผ้าโบราณหลักล้าน วัฒนธรรมที่ยังคงสืบสาน" ชุมชนไทยวน จ.สระบุรี

เส้นทางใหม่ที่ไวกว่า! พัทยา - หัวหิน

เส้นทางใหม่ที่ไวกว่า! พัทยา - หัวหิน

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้  "ธรรมชาติงามคู่ชุมชน สร้างผลิตผลการเกษตร" หมู่บ้านคีรีวง จ.นครศรีธรรมราช

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "ธรรมชาติงามคู่ชุมชน สร้างผลิตผลการเกษตร" หมู่บ้านคีรีวง จ.นครศรีธรรมราช

Deep Water ที่เกาะสีชัง

Deep Water ที่เกาะสีชัง

บ่อน้ำร้อนพรรั้ง ครั้งเดียวคงไม่พอ

บ่อน้ำร้อนพรรั้ง ครั้งเดียวคงไม่พอ

เก็บตกภาพบรรยากาศ งานปั่น ปัน เปลี่ยน ณ เขาใหญ่ แบบจัดเต็ม

เก็บตกภาพบรรยากาศ งานปั่น ปัน เปลี่ยน ณ เขาใหญ่ แบบจัดเต็ม

ส่งอีเมล์ให้เพื่อน

ส่งให้เพื่อนหลายคนใส่ “,” (ส่งพร้อมกันมากสุด 50 อีเมล์)

ส่งอีเมล์