สำรวจห้องเรียนริมบึง - มหัศจรรย์ธรรมชาติข้างบ้าน

สำรวจห้องเรียนริมบึง - มหัศจรรย์ธรรมชาติข้างบ้าน

สำรวจห้องเรียนริมบึง - มหัศจรรย์ธรรมชาติข้างบ้าน

สำรวจห้องเรียนริมบึง - มหัศจรรย์ธรรมชาติข้างบ้าน

WWF ประเทศไทย ... เรื่อง WWF-Canon / รัฎดา ลาภหนุน ...ภาพ

 

นั่งรถไฟจากลอนดอนประมาณชั่วโมงกว่า ๆ มาทางตะวันออกเฉียงใต้มุ่งสู่จังหวัดเคนท์ (Kent) ที่ได้รับฉายาว่าเป็น "The Garden of England" ฉันก้าวลงที่สถานีแคนเทอร์เบอร์รี่ ฝั่งตะวันตก (Canterbury -West) โรงนาไม้ขนาดใหญ่ที่ถูกแปลงมาเป็นตลาดพืชผัก และอาหารปลอดสารพิษส่งสดจากไร่ด้านซ้ายมือเพิ่งเปิดประตูให้บริการรับแสงแห่งเช้า... 

ผู้คนที่เคยเก็บตัวอยู่ในอาคารบ้านช่องก็ออกมาจับพลั่วพรวนดิน ปลูกต้นไม้ตัดแต่งสวนรับแสงแดดอุ่น ๆ วัยรุ่นและเด็กน้อยมีโอกาสถอดเสื้อวิ่งเล่นกลางแดดกันอย่างคึกคัก...ร่าเริง 

วันนั้นตัวเมืองแคนเทอร์เบอร์รี่คึกคักไปด้วยผู้คนต่างชาติหลายภาษา ส่วนใหญ่จะเป็นนักท่องเที่ยวจากฝั่งยุโรปที่ลอดอุโมงค์ใต้น้ำผ่านช่องแคบอังกฤษมาเพียงไม่ถึงชั่วโมง เพื่อชมวิหารแคนเทอร์เบอร์รี่  วิหารโรมันอันเก่าแก่ตระการตา ฉันเลี่ยงการแย่งชมความงามของสถาปัตยกรรมแห่งมรดกชิ้นเขื่อง และเลือกที่จะเดินเตร่เลาะแม่น้ำสตวอร์ ( Stour) ดูนกน้ำสอนลูกน้อยเริงระบำบนใบบัวล้อกิ่งใบวิลโลว์ที่ลู่ลมโน้มอยู่ริมน้ำ 

เดินออกมาจากตัวเมืองไม่ไกลนัก ใกล้ ๆ กับย่านที่อยู่อาศัยแห่งหนึ่งของนักเรียนนักศึกษาเชิงเขาด้านใต้ของมหาวิทยาลัยเคนท์ บนถนนบรอดโอ๊ค (Broad Oak) ป้ายสีฟ้า- ขาวขนาดใหญ่ตั้งตระหง่านอยู่ตรงข้ามโกดังขายส่งของเล่นเด็ก เขียนว่า "Canterbury Environmental Education Centre" หรือ "ศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาแคนเทอร์เบอร์รี่" 

ศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาตั้งอยู่ข้างบ้านที่ฉันเคยอาศัยอยู่เกือบปี สมัยเป็นนักเรียนด้านการอนุรักษ์แต่การบ้านรุมเล่นงานฉันจนงอม  เลยไม่มีโอกาสได้เข้ามาเยี่ยมชมเสียที.. คนเราบางทีก็ปล่อยปละละเลยกับสิ่งใกล้ตัวเสียจนเผลอลืมและทิ้งขว้างไป... วันนี้เป็นวันดีที่ฉันได้กลับมาอีกครั้ง และตั้งใจจะลุยเก็บเกี่ยวประสบการณ์มาฝากเพื่อน ๆ ที่เมืองไทย 

แคนเทอร์เบอร์รี่ เป็นหนึ่งในหกของศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาที่ตั้งอยู่ในพื้นที่สถานีไฟฟ้าย่อยของบริษัท National Grid ซึ่งผลิตกระแสฟ้าส่งป้อนคนหลายล้านคนในอังกฤษและเวลส์ ด้วยแนวคิดที่จะพลิกฟื้นพื้นที่ขนาด 30 ไร่ ที่ผ่านการขุดปรับสร้างสถานีเมื่อ 47 ปีก่อนให้กลับมาเป็นพื้นที่ธรรมชาติ ให้เด็ก ๆ ได้ใช้เป็นสถานที่เรียนรู้โลกธรรมชาติ 

ประตูไฟฟ้าขนาดมหึมาเลื่อนเปิดรับผู้มาเยือนจากแดนไกล ตกใจเล็กน้อยในตอนแรกแต่พอนึกได้ว่ากำลังเข้าเขตสถานีไฟฟ้าย่อยเลยเข้าใจ  พอเห็นงานศิลปะแท่งข้าวโพดไม้สีแดงและซุ้มไม้กับลูกศรชี้เป็นทางเข้า ที่ไซม่อน ผู้ดูแลพื้นที่ของศูนย์เดินยิ้มเข้ามากล่าวต้อนรับอย่างเป็นกันเองก็ค่อย ๆ ใจชื้นขึ้น 

จริง ๆ วันนั้นเขาจะไม่อนุญาตให้คนทั่วไปเข้าชม เพราะมีนักเรียนกำลังทำวิจัยกันอยู่ ดิฉันจึงพยายามทำตัวเงียบเชียบ เฉกเช่นทุกครั้งเวลาอยู่ในพื้นที่ธรรมชาติ-ถ้าคุณอยากเรียนรู้โลกธรรมชาติ คุณต้องรู้จักเงียบเพื่อจะฟัง สังเกตความเคลื่อนไหว และดมกลิ่น...

อาคารไม้ชั้นเดียวที่ต่อเชื่อมกันเป็นศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษา ที่มีห้องเรียน ห้องเก็บอุปกรณ์ สำนักงานและห้องกิจกรรมหันหน้าเข้าหาบึงน้ำ มองเห็นหญ้าจำพวกกก แฝก หย่อมไม้พื้นถิ่นที่กระจัดกระจายขึ้นรอบพื้นที่ ร่มรื่นและเป็นที่อยู่ของพืชและสัตว์สารพัน ไม่ว่านก เป็ด หงษ์ จิ้งจกน้ำ หนูดอร์ไมส์ที่พบเห็นยากในปัจจุบัน รวมถึงค้างคาวอย่างน้อยกว่าสามชนิด และกล้วยไม้หายาก (สำหรับประเทศอังกฤษ โปรดทำใจนะคะ!!) และพืชอีกหลากหลายชนิด 

แน่นอนว่าธรรมชาติเหล่านี้มิได้ฟื้นตัวชั่วข้ามคืน แต่ด้วยวิสัยทัศน์อันยาวไกลของผู้ใหญ่ใจดีที่มีการวางแผนจัดการพื้นที่ที่สอดคล้องกับสภาพธรรมชาติดั้งเดิม บางส่วนของพื้นที่มีการกลบ บางส่วนของพื้นที่ปล่อยทิ้งให้เป็นบึงธรรมชาติ ให้พืชและสัตว์ค่อย ๆ แก่งแย่งชิงตามวิถีธรรมชาติที่จะกลับคืนมา จากพืชเบิกนำ ไม้น้ำ จนกระทั่ง 10  ปีให้หลังไม้ยืนต้นอย่างโอ๊ค ก็แตกกิ่งก้านสาขากลายเป็นสภาพป่าขนาดย่อม ๆ 

ในปี 2516 จึงได้ประกาศให้เป็นพื้นที่สงวนทางธรรมชาติ (Nature Reserved) และตั้งขึ้นเป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติ (Nature Study Centre) ก่อนจะเปิดเป็น ศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษา (Environmental Education Centre) อย่างเป็นทางการเมื่อกลางปี 2548 บริการแก่นักเรียนชั้นประถม และมัธยมในจังหวัดเคนท์มาศึกษาวิชาวิทยาศาสตร์ ภูมิศาสตร์และศิลปะ  ซึ่งเชื่อมกับหลักสูตรการเรียนของประเทศโดยมีนักสิ่งแวดล้อมศึกษาเป็นครูผู้สอน มีผู้เข้าเยี่ยมชมศูนย์กว่า 6,000 คนต่อปี ที่น่าสนใจคือได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่จากสภาเมืองเคนท์ องค์กรสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในเขตชานเมืองแคนเทอร์เบอร์รี่ และกองสลากมรดกอีกด้วย 

ฉันชื่นชมความร่วมมือร่วมใจของผู้ใหญ่ใจดีที่นี่ พวกเขาให้ความสำคัญของพื้นฐานการศึกษาของเด็กเอามาก ๆ โดยเฉพาะกับการเรียนรู้กับโลกธรรมชาติใกล้ ๆ ตัว  แม้เพื่อนตาน้ำข้าวของฉันบางคนทำท่าเอ๋อแปลกใจว่า ทำไมฉันถึงต้องดั้นด้นจะมาให้ได้ คำตอบง่ายของฉันก็คือ ที่ไทยแลนด์ยังไม่ค่อยมีแบบนี้นี่จ๊ะ 

ฉะนั้นเวลาว่างของฉันก็มักจะไปเที่ยวมุดอยู่ตามศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาของเขาที่โน่นที่นี่ อย่างที่ลอนดอน เขต Islington ทางตอนเหนือที่ฉันเคยอยู่ ก็มีศูนย์เขียว ๆ แบบนี้แทรกอยู่กลางเมือง ใกล้ ๆ กับสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินอาร์เซลนอล มีพื้นที่ไม่กว้างนัก เหมือนป่าละเมาะที่มีบึงเล็กอยู่ตรงกลาง แต่เขาก็มีอาคารสิ่งแวดล้อมศึกษาที่มีเจ้าหน้าที่ทำวิจัยเล็ก ๆ ร่วมกับเด็กแถว ๆ นั้น ฉันชอบที่นั่นและขนลุกขนพองด้วยความอยากได้อยากมีบ้าง เหมือนอีกครั้งที่เดินเข้าไปใน High Gate Woodland สวนสาธารณะกึ่งป่าขึ้นไปทางเหนืออีกหน่อย เขามีอาคารไม้เล็กๆ หลังหนึ่งขนาดคนสองคนเดินสวน แต่ข้างในเป็นนิทรรศการแบบบ้าน ๆ ที่ตัดแปะข้อมูลการสำรวจค้างคาว ผีเสื้อ นก แมลงและพันธุ์พืชเต็มไปหมด เป็นนิทรรศการที่มีชีวิต...ฉันสัมผัสได้ถึงกลิ่นโคลนที่เปื้อนรองเท้าบู๊ตของผู้ใหญ่และเด็กที่เก็บข้อมูลพวกนี้มา นึกได้ถึงป้าฝรั่งที่มามาฉีกตัดแต่งบอร์ดช่วยอย่างพิถีพิถัน...ความรู้สึกเดียวกันกำลังเกิดขึ้นขณะฉันย่างกรายเข้าสู่อาคารหลังย่อมริมบึงใหญ่ที่แคนเทอร์เบอร์รี่ 

ดอกลาเวนเดอร์สีม่วงชูช่อพลิ้วเป็นทางตรงสู่อาคารของศูนย์ ฯ ที่เป็นเหมือนศูนย์ข้อมูลข่าวสารด้านธรรมชาติขนาดย่อม ๆ ฉันรีบเก็บรวบรวมแผ่นพับอย่างกระหายรู้ แล้วรีบเก็บใส่เป้เป็นอย่างดี  ก่อนเลือกเลี้ยวขวาสำรวจเส้นทางศึกษาธรรมชาติคิงส์ฟิชเชอร์...ตามทางสะพานไม้เล็ก ๆ จะมีป้ายสื่อความหมายบอกคุณค่าความสัมพันธ์ของพืชหรือสัตว์ต่อระบบนิเวศเป็นระยะ ๆ บางช่วงมีฐานสำรวจวิถีของแมงมุม หรือหนอนที่นำมาใส่กระบอกเล็ก ๆ จำลองเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยเพื่อสื่อให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรงจากการเห็น สัมผัสและเชื่อมโยงสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ กับโลกธรรมชาติ

ฉันเห็นเด็กมัธยมหญิงหลายคนในพื้นที่กำลังทำวิจัยโครงการวิชาชีววิทยา บ้างกำลังส่องใบไม้ บ้างกำลังจดบันทึกความสูงของหญ้า อีกกลุ่มย่อยแยกกระจายอยู่ตามริมบึง ตักช้อนพืชและสัตว์น้ำลงกะบะ มาวัดเทียบกับแผ่นดัชนีวัดคุณภาพน้ำจากสัตว์ในส่วนต่างๆ ของบึง ฉันแอบดูพวกเขาอย่างเงียบ ๆ แล้วนึกย้อนถึงเด็กนักเรียนบ้านเรา...

เรามีห้วย หนอง คลอง บึง และทุ่งที่มีความหลากหลายทางธรรมชาติอยู่นับไม่ถ้วน ทั้งข้างบ้าน หลังโรงเรียน หน้าอำเภอ พวกเรารู้จักมันพอก่อนจะถูกฝังกลบไปใต้คำว่า "การพัฒนา" แล้วหรือยัง

คงมิกล้าคาดหวังถึงวิสัยทัศน์ของผู้ใหญ่ใจดีถึงขนาดจะมีการยกพื้นที่ธรรมชาติที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ เช่น คลองหลังพิพิธภัณฑ์ ป่าละเมาะร้าง หากแต่อยากจะค่อย ๆ แซะความคิดในการเนรมิตพื้นที่บางแห่งแทนที่จะให้เป็นเพียงสวนสวยกริ๊ก !! มาเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีเทวดาเลี้ยงดู และเราเข้าไปแต่งเล็มบ้าง ให้เป็นห้องเรียนธรรมชาติของเด็ก...โดยเฉพาะกลุ่มเด็กเมืองตาดำ ๆ ที่นับวันวิถีชีวิตของพวกเขากำลังถูกแยกห่างจากโลกธรรมชาติไปทุกที 

เช่นนั้น...วันหนึ่งเราคงมีโลกธรรมชาติมาอยู่ใกล้ตัวมากขึ้น ครานั้นเด็ก ๆ ของเราก็จะได้มีที่ตะลุยสำรวจกันอย่างสนุกสนานบนองค์ความรู้ของธรรมชาติท้องถิ่นแบบไทยๆ...เพราะวันหนึ่งเมื่อเขาเติบโตขึ้นพวกเราอาจจะคิดถึงและเข้าใจวิถีชีวิตน้อย ๆ ริมบึงที่ช่วยสร้างคุณภาพชีวิตใกล้ ๆ บ้านและไม่คิดจะฝังกลบด้วยคอนกรีตเสมอไป

................................................

สนใจกระบวนการศึกษาเรียนรู้โลกธรรมชาติฉบับนำร่องของ WWF ประเทศไทย ติดตามอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมจากศูนย์ศึกษาธรรมชาติบางปู และศูนย์ศึกษาธรรมชาติรังสิต ได้ที่ www.wwfthai.org

 

 

เมื่อดอกบัวบานที่ "อุทยานบัวเฉลิมพระเกียรติ" จ.สกลนคร

เมื่อดอกบัวบานที่ "อุทยานบัวเฉลิมพระเกียรติ" จ.สกลนคร

“ปางอุ๋ง สุพรรณ” แบงค์พันใบเดียว

“ปางอุ๋ง สุพรรณ” แบงค์พันใบเดียว

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "งดงามทั่วถิ่นชุมชน บ้านน้ำเชี่ยว" จ.ตราด

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "งดงามทั่วถิ่นชุมชน บ้านน้ำเชี่ยว" จ.ตราด

"ทุ่งปอเทือง" บานสะพรั่ง จ.สุรินทร์

"ทุ่งปอเทือง" บานสะพรั่ง จ.สุรินทร์

ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด บ่อน้ำผุดใสที่สุดในประเทศไทย สิ่งมหัศจรรย์จากธรรมชาติ  จ.สุราษฏร์ธานี

ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด บ่อน้ำผุดใสที่สุดในประเทศไทย สิ่งมหัศจรรย์จากธรรมชาติ จ.สุราษฏร์ธานี

เปิดโลกทะเลแห่งใหม่ที่ "หมู่เกาะมังกร"

เปิดโลกทะเลแห่งใหม่ที่ "หมู่เกาะมังกร"

นั่งกระเช้าลอยฟ้า สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่"เขาคอหงส์" เมืองหาดใหญ่

นั่งกระเช้าลอยฟ้า สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่"เขาคอหงส์" เมืองหาดใหญ่

ว้าว...หนึ่งเดียวในเอเชีย!! "ไทยติด 9 อันดับโรงแรมสุดโรแมนติกเดือนแห่งความรัก"

ว้าว...หนึ่งเดียวในเอเชีย!! "ไทยติด 9 อันดับโรงแรมสุดโรแมนติกเดือนแห่งความรัก"

ย้อนเวลาไปหาอดีต ณ คุ้มเจ้าหลวง และ คุ้มวงศ์บุรี จังหวัดแพร่

ย้อนเวลาไปหาอดีต ณ คุ้มเจ้าหลวง และ คุ้มวงศ์บุรี จังหวัดแพร่

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "หมู่บ้านชาวภูไทเสน่ห์ในแดนอีสาน" จ.สกลนคร

เสน่ห์ชุมชนไทยไม่ไปไม่รู้ "หมู่บ้านชาวภูไทเสน่ห์ในแดนอีสาน" จ.สกลนคร

เสริมสร้างความมั่งคั่งในชีวิต นมัสการ "วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร"

เสริมสร้างความมั่งคั่งในชีวิต นมัสการ "วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร"

5 บาร์ลึกลับในตำนานที่ซ่อนตัวอยู่กลางกรุงเทพ

5 บาร์ลึกลับในตำนานที่ซ่อนตัวอยู่กลางกรุงเทพ

กลางทะเลมีกวาง!!! พาชมอันซีนไทยแลนด์เกาะกระดาดซาฟารีกลางทะเล แห่งจังหวัดตราด

กลางทะเลมีกวาง!!! พาชมอันซีนไทยแลนด์เกาะกระดาดซาฟารีกลางทะเล แห่งจังหวัดตราด

พาชมธรรมชาติแสนสวย ณ ห้วยไม้ตาย ที่เที่ยวใหม่ จังหวัดเพชรบุรี

พาชมธรรมชาติแสนสวย ณ ห้วยไม้ตาย ที่เที่ยวใหม่ จังหวัดเพชรบุรี

พิพิธภัณฑ์โกมลผ้าโบราณ พิพิธภัณฑ์ที่มีมากกว่าคำว่าพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์โกมลผ้าโบราณ พิพิธภัณฑ์ที่มีมากกว่าคำว่าพิพิธภัณฑ์

เปิดที่เที่ยวใหม่ สระมรกตแห่งท่าปอม จังหวัดกระบี่

เปิดที่เที่ยวใหม่ สระมรกตแห่งท่าปอม จังหวัดกระบี่

เปิดลายแทง สถานที่ท่องเที่ยวสัตหีบ สวยจับใจ ใกล้แค่เนี๊ยะ !!

เปิดลายแทง สถานที่ท่องเที่ยวสัตหีบ สวยจับใจ ใกล้แค่เนี๊ยะ !!

"เกาะห้อง" สวรรค์บนดิน แห่งทะเลกระบี่

"เกาะห้อง" สวรรค์บนดิน แห่งทะเลกระบี่

ไปแพร่ต้องห้ามพลาด 7 ร้านอร่อยเมืองแพร่

ไปแพร่ต้องห้ามพลาด 7 ร้านอร่อยเมืองแพร่

ประทับใจไปอีกนาน! บอลลูนยักษ์ คอนเสิร์ตเยี่ยม

ประทับใจไปอีกนาน! บอลลูนยักษ์ คอนเสิร์ตเยี่ยม

ส่งอีเมล์ให้เพื่อน

ส่งให้เพื่อนหลายคนใส่ “,” (ส่งพร้อมกันมากสุด 50 อีเมล์)

ส่งอีเมล์